Drie belangrijke waarden
Ieder mens wil ertoe doen. Van betekenis zijn voor een ander. We willen ons ook verbonden voelen, want de mens is een sociaal wezen. Tot slot houden we ook graag de touwtjes van ons leven in eigen hand. Dat gaat over autonomie. Spreker Pieter Hilhorst (Ben Sajet Centrum, Raad voor Volksgezondheid en Samenleving) vertelt dat we deze waarden allemaal belangrijk vinden.
‘Het gekke is: als het gaat ouder worden, gaat het meestal over gezond eten en bewegen. Maar volgens mij gaat het er vooral om dat je een prettig leven hebt. Daar zijn die drie waarden belangrijk voor. Maar als je ouder wordt, kunnen juist die waarden in het gedrang komen. Het is daarom belangrijk om er tijdig over na te denken. Hoe houd je de regie, hoe blijf je ertoe doen en hoe blijf je sociaal fit? De SocialScan is een handig hulpmiddel om je netwerk in kaart te brengen. ‘Grote kans dat je netwerk groter is dan je misschien denkt.
De drie waarden hangen volgens Pieter sterk aan elkaar. ‘Als je pas verhuist als het echt móet, en dus al kwetsbaar bent, is het lastiger weer een netwerk op te bouwen in je nieuwe buurt.’ Over wonen gesproken: uit het seniorenpanel van ANBO-PCOB blijkt dat veel mensen op dit moment wonen in een woning die niet geschikt is om ouder te worden als hen iets gebeurt. Deze mensen moeten dus iets, zodat ze straks niet knel zitten in hun woning. Uit het seniorenpanel blijkt ook dat 1 op de 5 graag wil wonen in een woongemeenschap, waar mensen naar elkaar omkijken. ‘Op zulke plannen heb je als individu weinig invloed. Bedenk dus niet alleen hoe je zelf krachtig oud kan worden, maar laat samen met anderen ook je stem horen bij de politiek.’
Voorzorgcirkels
Het is dus belangrijk dat je een netwerk hebt. Maar hoe doe je dat? Dat kan bijvoorbeeld met voorzorgcirkels. Jan Smelik is coördinator van Nederland Zorgt Voor Elkaar, een landelijk netwerk van bewonersinitiatieven waaronder Voorzorgcirkels. Hij vertelt: Het is heel simpel. Met een kleine groep mensen spreek je af dat je er voor elkaar bent als iemand hulp nodig heeft. Omdat je iets voor elkaar doet en daar afspraken over hebt gemaakt, vervalt de drempel om hulp te vragen. Want de meeste mensen doen graag iets voor een ander, maar om hulp vragen vinden we lastig.’ In samenwerking met Krachtig ouder worden geeft Nederland Zorgt Voor Elkaar gratis workshops.
In gesprek over wonen
Na de plenaire bijeenkomst, gaan de deelnemers met elkaar in gesprek, in groepjes van zo’n 7 mensen. De gespreksleider zorgt ervoor dat alle thema’s die mensen bezighoudt, aan bod komen. En ook dat alle mensen aan bod komen.
‘Een vrouw van 70 werkt nog altijd, ze is verpleegkundige. Ze heeft een hoge huur en wil geen huurtoeslag aanvragen. De toeslagenaffaire schrikt haar af. Ik zoek een betaalbare woning, zodat ik met pensioen kan.’ Een andere vrouw, ze is 77 jaar, is een paar jaar geleden wel verhuisd naar een appartement zonder drempels en een grote badkamer. ‘Ik ben afhankelijk van het openbaar vervoer, ook daarmee heb ik rekening gehouden met mijn woning.’ Eigenlijk heeft ze een hulp in de huishouding nodig. ‘Maar dan raak ik mijn vrijheid kwijt.’ Weer een ander, ze heeft een erfelijke aandoening, heeft haar woning al aangepast zodat ze met haar man gelijkvloers kan wonen.
Praten over het levenseinde
Een vrouw snijdt het thema levenseinde aan. Ze hecht aan haar vrijheid en wil graag dat de strafbaarheid van euthanasie uit het Wetboek van Strafrecht gaat. ‘Ik hoop dat ik zo krachtig blijf dat, als ik niet meer wil, ik kan stoppen met het leven zoals ik dat wil.’ Een andere, 92-jarige vrouw reageert: ‘Ik zie op tegen het levenseinde en heb daarom palliatieve sedatie laten vastleggen. Dat geeft me rust.’ Weer een ander vertelt: ‘Ik heb mijn huisarts gevraagd hoe hij tegenover euthanasie staat. Hij zei: ‘Daar sta ik positief tegenover en ik werk eraan mee’.
Blijf nieuwsgierig
Na de gesprekssessies is er een gezamenlijke afsluiting in de zaal. Mensen uit de zaal vertellen over hun ervaringen. De één signaleert veel eenzaamheid bij mensen. Een ander benadrukt dat het belangrijk is om nieuwsgierig te blijven in het leven. Anderen beamen dit. Een man vertelt dat er in zijn groep zo positief vooruit werd nagedacht. ‘Er werd zeker niet alleen gesomberd.’
Hulp vragen
Marion Ootes is teamleider bij Welzijn Wonen Plus. Dat is een welzijnsorganisatie die zelfstandig wonende ouderen en mensen in kwetsbare situatie ondersteunt bij praktische en sociale hulpvragen. Ze was notulist aan één gesprekstafel. ‘Het viel me op dat mensen graag iets betekenen voor een ander, maar dat het stil blijft als je zelf hulp nodig hebt. De stap om hulp te vragen is groot. We zien mensen daardoor door het ijs zakken. Bijvoorbeeld mensen die jarenlang voor hun partner met dementie zorgen zonder verdere ondersteuning.’
Presentator Marlies Claassen sluit daarmee af: ‘Dus durven we vanaf nu hulp te vragen? Begin daar straks al mee bij de borrel. Vraag bijvoorbeeld of iemand een drankje voor jou haalt.’
