20 februari 2025
Sociaal fit. Die term kwam regelmatig voorbij tijdens de bijeenkomst van ‘Krachtig ouder worden – praat vandaag over morgen’ op donderdag 20 februari in Rotterdam. Het was de eerste bijeenkomst in samenwerking met de beweging van Zorg naar Gewoon Leven. Samen haalden we waardevolle input op over wat ouderen bezighoudt en wat zij belangrijk vinden voor de later.
Naarmate we ouder worden, wordt ook ons sociale netwerk grijzer, en op den duur kleiner. Terwijl je juist afhankelijker wordt van anderen. Dat kan een hele puzzel zijn, ook omdat je misschien een drempel over moet. Want niet iedereen is even sociaal vaardig. En hoe bouw je je netwerk opnieuw op als je net bent verhuisd naar een andere wijk of stad? In een vraaggesprek met presentator en zangeres Marlies Claasen vertelde Jan Smelik er meer over.
Jan is oprichter van Nederland Zorgt Voor Elkaar, een landelijk netwerk van bewonersinitiatieven in welzijn, wonen en zorg. In zijn woonplaats is Jan initiatiefnemer van Coöperatie Austerlitz Zorgt. Hij vertelt: “Als je ouder wordt, is het extra belangrijk dat je werkt aan een sociaal netwerk. Dat begint meestal bij mensen ontmoeten. Mijn advies? Ga bij een koor, bridgeclub of ouderensoos, en word lid van de ouderenbond. Want waar mensen elkaar ontmoeten, ontstaat contact en verbinding.”
Voorzorgcirkels
Jan geeft het voorbeeld van de voorzorgcirkels. “Dit zijn netwerken van zo’n 10 tot 15 ouderen die elkaar ondersteunen. Dat kunnen mensen zijn die bij elkaar in de straat wonen, of in dezelfde buurt. Mensen helpen elkaar bijvoorbeeld met vervoer naar het ziekenhuis, ze koken maaltijden voor elkaar en doen klusjes. Je kunt ook denken aan gezellig samen eten, tegen de eenzaamheid. Mensen kunnen op termijn misschien ook zorgtaken voor elkaar doen, maar er zijn voor elkaar, daar gaat het om”
Iedereen kan zelf het initiatief nemen voor een voorzorgcirkel. Ze worden ondersteund door bijvoorbeeld de gemeente of een welzijnsorganisatie. Nederland Zorgt voor Elkaar helpt bij het opzetten. “Mensen die meedoen aan een voorzorgcirkel voelen zich veiliger, omdat ze weten dat er bij anderen terechtkunnen. Ze vinden het ook fijn iets voor een ander te betekenen. En als mensen eenmaal in een voorzorgcirkel zitten, durven ze beter om hulp durven te vragen.”
Voorzorgcirkels helpen om autonoom, verbonden en van betekenis te blijven. Volgens Pieter Hilhorst (lid van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving) is dit in de kern wat voor ieder mens belangrijk is. “Het slechte nieuws is: als je ouder wordt, komen alle drie in het gedrang. Het goede nieuws is: je kunt daar zelf iets aan doen. Daar gaat het vandaag over.”
Openheid en kwetsbaarheid
Naast de gezamenlijke programma gaan de 140 deelnemers met elkaar in dialoog in groepjes. De gesprekken gaan over wonen, zorg, vitaliteit en sociale contacten. “De openheid van mensen vond ik mooi”, vertelt Esther Tiggelman na afloop. Ze is strategisch adviseur zorginkoop bij Zilveren Kruis Zorgkantoor en betrokken bij de beweging van Zorg naar Gewoon Leven. “Mensen durfden kwetsbaar te zijn en vertelden over hun onzekerheden. Daardoor al gingen mensen met elkaar meedenken over oplossingen.”
Esther is blij met de Krachtig ouder worden-bijeenkomsten. “We willen echt een omslag teweegbrengen in Nederland met de beweging van Zorg naar Gewoon Leven. We willen bereiken dat zorgen voor én met elkaar weer normaal wordt. Dit doen we in een lerend netwerk met nu zo’n 170 zorgorganisaties. Ook werken we samen met onder meer V&VN (de beroepsvereniging voor verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten), de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ) en natuurlijk de Seniorencoalitie, die Krachtig ouder worden uitvoert.”
Goed luisteren
In 2025 zijn er 11 gezamenlijke bijeenkomsten door heel Nederland. Esther ziet ernaar uit: “Natuurlijk weten we al aardig wat er leeft onder ouderen en wat er nodig is om te komen tot een zorgzame gemeenschap. Maar we spreken niet dagelijks zelf de ouderen. De bijeenkomsten gebruiken we om goed naar hen te luisteren. We nemen hun input mee en gaan daarmee aan de slag. Misschien zijn er thema’s die we nog niet belichten. Of moeten er nog andere organisaties aanhaken?
Uiteindelijk hoopt Esther te bereiken dat mensen krachtig ouder worden en weten hoe ze dat samen kunnen doen, met de professionele ondersteuning die nodig is. De samenwerking met ‘Krachtig ouder worden – praat vandaag over morgen’ is daarvoor waardevol.”
Als ik met pensioen ben, hoop ik iets te kunnen betekenen voor de ouder wordende mens. Ik noem mijzelf een “oudere jongere”. Toch weet ik dat het belangrijk is om vooruit te kijken.
Ik kijk met een goed gevoel terug op de bijeenkomst. Het was informatief en verhelderend. Ik ben van plan om vaker naar dit soort bijeenkomsten te gaan.
