Goed beleid maken
Carolien Appelman, programmamanager van Krachtig ouder worden, vertelt wat het programma inhoudt en waarom dit zo belangrijk is. “De samenleving moet ouderen wel weer zien staan. We hebben in alle bijeenkomsten al meer dan 7000 ouderen gesproken. De rode draad: laat ons de regie houden, maar we hebben wel behoefte aan praktische ondersteuning en wat hulp.” Carolien vertelt dat ze alles wat de deelnemers bespreken tijdens de bijeenkomsten bundelt en bespreekt op het ministerie, bij gemeenten en met zorgverzekeraars. Zo kunnen zij goed beleid maken voor ouderen.”
Voorzorgcirkels
Annemarie van der Wal is projectleider Voorzorgcirkels bij de organisatie Nederland Zorgt Voor Elkaar. Voorzorgcirkels zijn netwerken van 10 tot 15 mensen in de buurt die afspreken dat ze naar elkaar omkijken. “Wij helpen iedereen die aan de slag wil met voorzorgcirkels”, vertelt ze. “Heel lang dacht ik dat de vergrijzing over mijn moeder ging die nu 71 jaar is, maar tegen de tijd dat ikzelf met pensioen ga, is de vergrijzing het hoogst. Dat is voor mij een drijfveer om dit te doen.”
De hele dag druk
De voorzorgcirkels zijn een idee van Henk Geene uit Land van Cuijk. Inmiddels zijn daar zo’n 80 voorzorgcirkels. “Met voorzorgcirkels willen we mensen uitnodigen na te denken over oplossingen voordat je zorg nodig krijgt.” Annemarie illustreert het met een voorbeeld: “Ik sprak een dame. Haar man had een hernia en werd geopereerd. Na 2 dagen ging hij weer naar huis, maar ze had er niet bij stilgestaan dat hij overal hulp bij nodig had. Ze was de hele dag druk in huis, de sociale contacten vielen weg. Maar juist in zo’n situatie wil je je netwerk behouden. En dit was nog maar tijdelijk.”
Hulp ontvangen is lastig
Een voorzorgcirkel verlaagt de drempel om hulp te vragen. “Belangrijk, want hulp ontvangen is lastig. Als er iemand nieuw in de buurt kwam wonen, zei ik altijd: ‘Als je hulp nodig hebt, bel of app me dan.’ Maar niemand heeft ooit iets gevraagd. Beter kun je vragen: ‘Ik ga naar de supermarkt, heb je iets nodig?’ Of: ‘Zal ik je helpen met de heg snoeien?’ We hebben niet geleerd om om hulp te vragen. Dat komt omdat we een zelfredzame samenleving zijn. Wij zijn voor een samenredzame samenleving.’
Minder eenzaamheid
“Een voorzorgcirkel is niet bedoeld om het probleem van de zorg op te lossen, benadrukt Annemarie. “Je doet het omdat je op een fijne manier in je omgeving wilt wonen. Een voorzorgcirkel ontstaat dus uit voorzorg. Toch kan het wel degelijk de zorg ontlasten, want meer dan 50% van de vragen die de huisarts krijgt, gaat niet over fysieke klachten, maar over sociale problemen. Een voorzorgcirkel draagt ook daaraan bij. Je kunt iets betekenen voor elkaar, en het verlaagt de drempel om samen iets te doen, zoals een nieuwjaarsborrel of fietstochtjes. Dit zorgt voor minder eenzaamheid.”
‘Je kent elkaar niet’
Na de gezamenlijke sessie praten de deelnemers in groepjes verder over wat hen bezighoudt. “Ik had er nooit bij stilgestaan dat de zorg minder wordt”, vertelt een man. Een vrouw zegt dat ze weinig contact heeft in de buurt. “Je kent elkaar niet.” Een ander vertelt dat mensen in de buurt elkaar in beperkte mate helpen, maar dat dat lastiger wordt omdat iedereen ouder wordt.
Vroeger was dat gewoon
Een vrouw merkt op dat ze de voorzorgcirkels een goed idee vindt, maar dat ze het triest vindt dat dit moet worden georganiseerd. “Vroeger was het gewoon dat je elkaar hielp.” Een ander reageert: “Wij hebben al een voorzorgcirkel in ons appartementencomplex. Dat is zo ontstaan. Als er iemand ziek is, zorgen we voor eten. Ook borrelen we regelmatig.” Een ander vertelt dat er in haar wooncomplex weinig sociale cohesie is. “Als ik zou vallen in huis, heeft niemand een sleutel.” Weer een ander beaamt dit: “Ik woon nu 4 jaar in een benedenwoning. Ik praat makkelijk en toch kost het moeite in contact te komen. Meer bezoek is fijn, want mijn man heeft Parkinson en zit hele dagen binnen.”
Het liefst alleen?
Niet iedereen aan tafel heeft evenveel sociale contacten. Dat kan een heel bewuste keuze zijn, omdat je het liefst op jezelf bent. Maar het kan ook komen door een scheiding of het overlijden van een partner. Als de sociale contacten vooral kwamen van die partner, dan bestaat de kans dat je vereenzaamt. “Mijn schoonmoeder is 101 geworden. Ze woonde het liefst alleen, totdat ze iets ging mankeren. Toen was er niemand in de buurt die kon helpen.” Een ander knikt: “Er komt een moment dat je andere mensen nodig hebt, ook al denk je nu misschien dat je het allemaal wel zelf kunt.”
