Terugblik Apeldoorn

De grote zaal van theater Orpheus zit vrijwel vol als presentator Marlies Claasen om 13 uur aftrapt. Ze haalt wethouder Anja Prins en staatssecretaris Nicki Pouw-Verweij op het podium. De wethouder vertelt: “Deze bijeenkomst gaat niet over ouderenzorg, maar over preventie en solidariteit tussen mensen in onze samenleving. Hoe ga je in gesprek als je met een vraag zit? Om dit te stimuleren, startten we twee jaar geleden ‘Praat vandaag over morgen’, samen met alle lokale organisaties.”

Gezondste stad van Nederland
De gemeente startte vanuit de woonagenda, vertelt ze. “Is het huis waarin je nu woont nog geschikt als je ouder wordt? En welke maatregelen kunnen wij daarin als gemeente nemen? We hebben bijvoorbeeld een vergunningsvrije mogelijkheid voor een mantelzorgwoning. We doen er alles aan dat mensen zo gezond mogelijk blijven en we stimuleren de ontmoeting tussen inwoners, zodat mensen elkaar blijven spreken en samen activiteiten organiseren. Er is veel sociale cohesie. Mensen houden op allerlei manieren contact. Belangrijk daarbij is: durf je de hulpvraag te stellen? Het werpt zijn vruchten af, want Apeldoorn werd eind 2024 verkozen tot ‘Gezondste stad van Nederland’.

Veel voldoening
Nicki Pouw-Verweij is demissionair staatssecretaris Langdurige en Maatschappelijke Zorg. Zodra het nieuwe kabinet er is, vervolgt ze haar opleiding specialist ouderengeneeskunde. “Het is belangrijk om in gesprek te gaan over morgen, want dan kun je je écht goed voorbereiden, bijvoorbeeld over zorg en wonen. Wonen je kinderen ver weg, voer het gesprek dan eerder: hoe zien zij het?”

Het gesprek zou volgens Nicki Pouw ook moeten gaan over de zorg die je kunt géven. “Veel ouderen zijn er voor anderen, zoals hun kleinkinderen, en halen daar veel voldoening uit. Mijn beide ouders zijn begin zeventig. Ze zorgen regelmatig voor onze kinderen. Dat is handig voor mij en fijn voor hen en voor de kleinkinderen. Laatst had ik wel een gesprek met mijn moeder. Ze had een afspraak in het ziekenhuis. Ik vroeg: ‘Wat als er iets slechts komt uit de scan, hoe zie je dat voor je? Wat wil je dan dat ik voor je beteken?’ Zulke gesprekken zijn belangrijk. En alle antwoorden zijn daarin goed.’

Anja Prins herkent dit: “Mijn moeder – ze is nu 92 – is op een gegeven moment alleen komen te staan,” vertelt ze. “Ze woonde in Zeeland, en toen heb ik gezegd: kom wat dichterbij wonen, dan kunnen we makkelijker even naar elkaar omzien. Dat is belangrijk, dat je elkaar blijft zien. Maar als ik haar voorstel om ergens heen te gaan, zegt ze: ‘Je denkt toch niet dat ik bij die ouderen ga zitten.’”

Praat eerst over gisteren
Na het dubbelinterview vertelt Pieter Hilhorst over het adviesrapport ‘De derde levensfase: het geschenk van de eeuw’. “Krachtig ouder worden gaat in de kern om autonomie, verbondenheid en van betekenis zijn. “Naarmate je ouder wordt, dreig je alle drie deze waarden te verliezen. Maar daar kun je iets aan doen. Daar gaat deze dag over.’ Cabaretière en actrice Jetty Mathurin komt op als ‘Taantje’ waarna ze als zichzelf een serieuze boodschap brengt: “Ik was er zelf niet altijd voor mijn kinderen. Dus voordat je met je kinderen praat over morgen, praat dan eerst over gisteren.”

Veelkleurig programma
Na het plenaire deel ontvouwt zich een veelkleurig programma. Er zijn drie sessies, over: ‘Voeding en het brein’ (door Janny van der Heijden), ‘Voorzorgcirkels’ (door Nederland Zorgt voor Elkaar en Stimenz) en ‘Ouder worden als ervaring’ (Pieter Hilhorst in gesprek met filosofisch gespreksleider en onderzoeker Suzanne Biewinga). Mensen kunnen een fit check laten doen én ze kunnen informatie inwinnen bij lokale organisaties op de informatiemarkt.

Broodje gezond of broodje kroket?
Terug naar de sessies: Janny van der Heijden vertelt over de Blue Zones: gebieden in de wereld waar de bevolking hoge leeftijden bereiken door hun leefstijl en leefomgeving. Het geheim zit ‘m in bewegen, zingeving, gemeenschapszin, mentale gezondheid en voeding.

Over bewegen gesproken: je hóeft niet per se naar de sportschool, dagelijkse oefeningen thuis zijn al helpend. Janny was lange tijd het gezicht van de Taskforce Gezond Eten van met ministerie van VWS.
Ze neemt vooroordelen over voeding weg en geeft tips. Zoals: eet kleurrijk. “Wist je dat in elke kleur paprika andere vitamines en mineralen zitten?” Nóg een eyeopener: “In een goed gevuld broodje gezond zitten meer calorieën dan in een broodje kroket.” En witlof, vertelt ze, is enorm gezond vanwege de hoge concentraties vitaminen en mineralen.

Totale vrijheid én verantwoordelijkheid
Suzanne Biewinga houdt de aandacht vast met haar reflectie op wat ouder worden vandaag betekent. “We worden bijvoorbeeld nu massaler oud. In de oudheid was sterven een normaal onderdeel van het leven. De kans dat je over een jaar nog zou leven, was op iedere leeftijd even groot. Nu leeft bijna iedereen na 50 jaar nog, en zelfs na 70 jaar. We worden dus in korte tijd veel geconfronteerd met de dood. Het is een stoomcursus in verlies. Nieuw is ook dat we nu het pensioen hebben.”

Volgens Suzanne vraagt deze levensfase om hernieuwde betekenis: “Als je niet meer hoeft te werken, krijg je totale vrijheid, maar ook de verantwoordelijkheid daar zelf invulling aan te geven.’ Ze pleit ervoor dat ouderen vanuit hun senioriteit blijven meedoen in de samenleving. “Op een actieve manier en met inzet van de wijsheid die je in je leven opdeed.”

Levenservaring meer waarderen
Daarom moeten we volgens Suzanne ook niet uit alle macht proberen om jong te blijven. “Want dat ontkent de waarde van het ouder worden. Levenservaring is belangrijk. Het is goed als we dat meer waarderen. Als we erin slagen die levenservaring meer in te zetten in de samenleving, kunnen jongeren zich beter spiegelen aan ouderen. Ouderen leven het leven voor. Jong en oud hebben elkaar nodig. Een goede samenleving voor ouderen ís ook een goede samenleving voor jongeren.”