Verkeerd signaal
Daarbij komt de vraag: hoe organiseer je de hulp? Kun je familie, kinderen of buren vragen? Het motto: maak de kring groter. Voorzorgcirkels zijn een mooie manier. “Die verlagen ook te drempel om hulp te vragen, want dat vinden we lastig. Dit komt door het idee dat je zelfredzaam moet zijn en minder waard bent als je hulp nodig hebt. Maar dan doe je jezelf tekort. Ook geef je een verkeerd signaal aan jongeren. Zij hebben het idee dat je voor jezelf moet zorgen en dat succes een keuze is en falen je eigen schuld. Dat is een oorzaak van mentale problemen bij jongeren.”
Pieter vervolgt: “Is het niet prettiger als we een samenleving hebben waarin iedereen evenveel meetelt en je een beetje op elkaar kan rekenen? Filosoof Suzanne Biewinga presenteert in haar boek ‘Ouder worden als ervaring’ een Generatopia: een samenleving die ideaal is voor ouderen. En zo’n samenleving is niet alleen prettig voor ouderen, maar ook voor jongeren.”
Verbonden samenleving
Annemarie van de Wal is een van de drie projectleiders Voorzorgcirkels bij Nederland Zorgt Voor Elkaar (NZVE). Samen met haar collega’s helpt ze iedereen die zelf een voorzorgcirkel wil opzetten. “In Almere neemt dit al een vlucht”, vertelt ze.
Voorzorgcirkels zijn een idee van Henk Geene uit Wanroij, Land van Cuijk. “Hij zag in zijn buurt dat er steeds meer oudere mensen kwamen. Als je ouder wordt, heb je meer hulp nodig. Maar kinderen wonen verder weg óf je wílt hen niet belasten. Sommigen hebben geen kinderen. Hulp vragen is sowieso lastig, dus Henk vroeg zich af: hoe zorgen we voor een verbonden samenleving in onze kring waarin we zulke kleine vragen samen oppakken? Zo ontstonden de voorzorgcirkels, waarin mensen elkaars kwaliteiten benutten.”
In Land van Cuijk zijn nu zo’n 80 voorzorgcirkels, vertelt Annemarie. “Er zijn flatgebouwen waar elke etage een voorzorgcirkel is. Als je al die cirkels verbindt, krijg je een zorgzame flat.”
Zorgzame samenleving
Het uiteindelijke doel van voorzorgcirkels zijn een samen redzame samenleving, benadrukt Annemarie. “Als je in verbinding staat met elkaar en voor elkaar klaarstaat, kun je langer op jouw vertrouwde plek blijven wonen.”
Voorzorgcirkels zijn nadrukkelijk níét bedoeld om de professionele zorg te ontlasten. Vandaar de term ‘voorzorg’. “Maar dat is wel het primaire gevolg”, ziet Annemarie steeds weer. “De meeste vragen die de huisarts krijgt, horen daar niet. Vragen die raakvlakken hebben met bijvoorbeeld financiële problemen of eenzaamheid. Het is mooi als je daarmee terechtkunt in je eigen buurt.”
Zelf een voorzorgcirkel starten is niet moeilijk, maar je moet wel goede afspraken maken. Om mensen op weg te helpen, organiseert De Seniorencoalitie samen met Nederland Zorgt Voor Elkaar praktijktrainingen, zie https://deseniorencoalitie.nl/voorzorgcirkels/.
Mooi is ook het item van EenVandaag over voorzorgcirkels in Almere. Daarin vertelt Hans hoe zij samen met haar buurman Rob een voorzorgcirkel begon. Mensen doen allerlei dagelijkse dingen voor elkaar. Mee naar het ziekenhuis, boodschappen doen, een keertje koken, helpen in de tuin. Daaruit ontstonden allerlei sociale contacten en bijvoorbeeld een eetclubje, muziekluisterclubje en handwerkclubje. “Maar je hóéft geen vrienden te zijn, stelt Hans in het filmpje. “Ik kan best een boodschap doen voor een vervelende buurtman, die me helpt een peertje in te draaien.”
Verbondenheid
Na de plenaire sessie gaan de deelnemers in groepjes uiteen. De gesprekken gaan over wonen, zorg, sociale contacten en vitaliteit. Een man vertelt dat hij actief is met een voorzorgcirkel in zijn appartementencomplex. “Verbinden geeft voldoening.” De vrouw naast hem vertelt dat ze zich juist vaak eenzaam voelt sinds haar man is overleden. Ze voelt weinig verbondenheid in haar buurt. Ze rijdt ook geen auto, wat volgens haarzelf ook niet meehelpt.
Weer een andere vrouw vertelt dat ze na ze een ongeluk een tijdlang niets meer kon. “Ik vind hulp vragen ook lastig, maar ik heb toen briefjes door de deur gedaan bij de mensen in de buurt. Daar heb ik aardige contacten aan overgehouden.” Een mooie tip, vinden de anderen. Allemaal zijn ze het erover eens dat je zelf stappen moet zetten als je iets wilt. “Ik ben pas alleen meegegaan met een groepsreis naar Thailand. Het was geweldig. En iedereen was zo zorgzaam.”
